over In reprise

 

In reprise wil Nederlandse toneelstukken, die ooit volle zalen trokken en die acteurs én het publiek tot geestdrift brachten, opnieuw onder de aandacht brengen. Dat gebeurt vanuit de overtuiging dat iedere bloeiende theatercultuur een verzameling canonieke teksten moet hebben; teksten die om de zoveel tijd door een nieuwe generatie theatermakers tegen het licht moeten worden gehouden. Alleen op die manier kan het theater spiegel van zijn tijd zijn, en tegelijkertijd de historische diepte van een thema of ontwikkeling zichtbaar maken. In Nederland bestaat zo’n reeks canonieke teksten helaas niet, dit in tegenstelling tot de ons omringende landen. Op hoop van zegen en Gijsbreght van Aemstel kent iedereen (?), maar Elckerlijc, de Spaanschen Brabander, Aran en Titus,  Eva Bonheur, The Family, Hofscènes, Hitchcocks driesprong, Kras, Doodrijp zijn slechts namen, ook voor het doorgewinterde theaterpubliek.

 

Met hulp van ongeveer dertig experts werd een longlist opgesteld: honderd stukken die in potentie voor regelmatige heropvoering in aanmerking komen. Uit die longlist is, middels een enquête waaraan iedereen mee kon doen, een shortlist van 25 (eigenlijk 27) stukken gedestilleerd. Drie stukken eindigden namelijk ex aequo op de 25ste plaats.

 

In 2016 ging vervolgens fase 2 van start: rond de top 27 werd deze website opgebouwd, die inzicht biedt in de opvoeringsgeschiedenis van de verschillende stukken. Ook is er allerlei informatie terug te vinden over de waardering door wetenschap, pers en publiek. Daarnaast is er een schat aan documentair materiaal, voor het overgrote deel afkomstig uit de collectie van het Theater Instituut Nederland. We zijn er overigens nog lang niet. In de archieven liggen nog veel meer gegevens en documenten op ons, en andere onderzoekers te wachten.  

 

Er rest nu nog een fase: hoe maken we deze stukken daadwerkelijk onderdeel van het in Nederland gespeelde repertoire. We hebben daar zelf wel ideeen over, maar wij zijn geen mensen van de 'theaterpraktijk'. We hopen dat we de komende periode die praktijk voor In reprise kunnen interesseren, te beginnen met de opleidingen. Gijs Scholten van Aschat gaf op 28 oktober 2016, in zijn openingslezing, een mooie voorzet.    

 

In reprise is een samenwerkingsproject van de Universiteit van Amsterdam (Afdeling Theaterwetenschap), Universiteit Groningen (afdeling Nederlands), Bijzondere Collecties Universiteitsbibliotheek UvA (afdeling TIN) en DW Projecten vof. Het project staat onder auspiciën van de Stichting Digitale Werken.

 

 

 

 

 

In reprise: het doek op voor Nederlands toneelrepertoire

In reprise wil Nederlandse toneelstukken, die ooit volle zalen trokken en die acteurs én het publiek tot geestdrift brachten, opnieuw onder de aandacht brengen. Dat gebeurt vanuit de overtuiging dat iedere bloeiende theatercultuur een verzameling canonieke teksten moet hebben; teksten die om de zoveel tijd door een nieuwe generatie theatermakers tegen het licht moeten worden gehouden. Alleen op die manier kan het theater spiegel van zijn tijd zijn, en tegelijkertijd de historische diepte van een thema of ontwikkeling zichtbaar maken. In Nederland bestaat zo’n reeks canonieke teksten helaas niet, dit in tegenstelling tot de ons omringende landen. Dat moest anders, vonden we. Met de hulp van meer dan dertig experts kwamen we tot een lijst van 100 belangwekkende en speelbare stukken. Een enquête - waaraan iedere toneelliefhebber mee kon doen - leverde vervolgens een top 25 op. Zowel die lijst van 100, als die top 25 zijn nu op deze website terug te vinden. 

img_9511

 

In Reprise: het werkt!

 

De lijst van 25 van In Reprise floreert: in het najaar van 2017 toert Tom Lanoye door Nederland en Vlaanderen met Tom Lanoye performt solo Ten Oorlog.

 

In 2016 reisde Paul Knieriems interpretatie van De Troje Trilogie door Nederland. In april, mei en juni 2017 wasThe Family te zien in de Paardenkathedraal in Utrecht, in een regie van Casper Vandeputte.

 

Ondertussen wordt er hard gewerkt aan de herdenking van Bredero's sterfjaar in 2018, met misschien wel de eerste opvoering van de Spaanschen Brabander in meer dan dertig jaar. En wellicht hebben we op 1 januari 2018 opnieuw een Gijsbreght van Aemstel in de Amsterdamse Stadsschouwburg.

 

Ondertussen in de pers:

'"Als dit de enige, in stenen tafelen gebeitelde canon zou zijn, ben ik ertegen. Maar als dit tot discussie leidt ben ik er helemaal voor."'

Tom Lanoye in De Morgen, 29 oktober 2016

 

'De nieuwe enscenering van De Troje Trilogie (Koos Terpstra), sinds vorige week in een regie van Paul Knieriem op tournee, is het eerste effect van deze canon. Bij het doorspitten van de lijst herinnerde Knieriem zich hoeveel hij had gehoord over de oeropvoering in 1994, waardoor hij tot een nieuwe uitvoering besloot.'

Annette Embrechts, in de Volkskrant, 29 oktober 2016

 

'[...] die website is een avontuurlijke en spannende oase van informatie en documentatie. [...] Goed initiatief, puik uitgevoerd.'

Loek Zonneveld, De Groene Amsterdammer, 4 november 2016

 

'Daarin vooral schuilt de waarde van dit initiatief: het wordt hoog tijd dat er meer oorspronkelijk Nederlands toneel op de planken komt.'

Hein Janssen, de Volkskrant, 4 november 2016

 

Zie ook het verslag van Nuno Blijboom in De Theaterkrant, 29 oktober 2016.

 

En beluister het interview met Gijs Scholten van Aschat in De Nieuws B.V. op 22 november 2016 over In Reprise en zijn wens om in Het chemisch huwelijk van Gerrit Komrij te spelen.

Op 28 oktober werd In reprise - Fase 2 gepresenteerd tijdens het symposium 'Doek op voor Nederlands toneelrepertoire' in het Trippenhuis in Amsterdam, in samenwerking met de KNAW en de Akademie van Kunsten. Gijs Scholten van Aschat hield de openingslezing. Acht stukken werden gepitcht waarna jonge acteurs fragmenten lazen. De middag eindigde met een paneldiscussie o.l.v. Lex Bohlmeijer over de toekomst van het Nederlandse toneelrepertoire en over de mogelijkheden om dat vaker te spelen.

 

de top 25: de mooiste Nederlandstalige toneelstukken

Via een enquête waaraan iedere toneelliefhebber mee kon doen, kwam in 2015 een top 25 tot stand van 'best speelbare stukken' uit de Nederlandstalige toneelliteratuur.  Van deze spelen wordt nu de opvoeringsgeschiedenis gereconstrueerd: door wie, waar en wanneer gespeeld? Hoe was de waardering van pers en publiek? Hoe zagen de ensceneringen eruit?

Wannneer raakten stukken uit de gratie? En hoe ging het toe achter de schermen?

 

In reprise bevat een schat aan geruchtmakende, vergeten, en soms nooit eerder gepubliceerde documenten. Via deze website geven we iedereen die geinteresseerd is in Nederlands repertoire toegang tot een (digitale) schatkamer en gereedschapskist ineen. 

 

Het doek kan op voor de roemruchte geschiedenis van de Nederlandse kaskrakers.